Duurzaam ondernemen – van visie naar daadkracht en doorzettingsvermogen

Redactie
-

Van visie naar daadkracht en doorzettingsvermogen

Paneldiscussie bij Nyenrode levert actiepunten naar duurzaamheid en energietransities.

Op 21 november 2014 organiseerde ESCoNetwerk samen met Nyenrode een exclusief paneldebat in het Koetshuis van Nyenrode. Met ruim 120 geanimeerde aanwezigen was het discussiedoel concrete actiepunten te formuleren die ieder morgen kan gaan uitvoeren om duurzaamheid, circulaire economie en energietransities echt een stap naar voren te brengen. Dit omdat we als samenleving hieromtrent achterlopen op onze buurlanden en nu echt meters moeten gaan maken. Hoe gaan we dat doen? Gespreksleiders Albert-Jan Stam (directeur modulair executive MBA, Nyenrode) en Harry Sterk (directeur, ESCoNetwerk) ondervroegen panelleden Alexandra Boot (Boot Advocaten), Niels Dijkman (ABN AMRO), Francesco Franchimon (BAM Techniek) en Marleen Hermans (TU Delft en Brink Management & Advies) en betrokken daarbij ook actief de zaal met publieke en private partijen (zoals Provincie Utrecht, Rijkswaterstaat, RVO Nederland, Arcadis, Kuijpers, Philips, Cofely, Unica, Dalkia, Van Dorp Installaties en velen anderen).

Winstmaximalisatie is een onhoudbaar concept

Prof.dr Annemieke Roobeek (hoogleraar Strategie en Transformatiemanagement Nyenrode) opende met een persoonlijk verhaal. Zij hield de aanwezigen voor hoe het thema duurzaamheid als een rode draad door haar wetenschappelijke carrière en adviespraktijk loopt en hoe het thema is vervlochten met de activiteiten van Nyenrode. Duurzaamheid is geen modegril maar zit in de genen van zowel Roobeek zelf als van Nyenrode. Winstmaximalisatie is een onhoudbaar concept. Denken in termen van afhankelijkheid daarentegen is toekomstbestendig. Naar betere evenwichten komen, betekent betere winst en langer uithouden. Dat is dus duurzamer. Het systeem nu staat onder druk, maar goed nadenken, onderzoek doen en nieuwe inzichten toepassen loont.

Hierop volgden pitches van de vier panelleden.

Vastgoed realiseren met toekomstwaarde vraagt om andere mindset

Marleen Hermans (hoogleraar publiek opdrachtgeverschap TU Delft en managing partner Brink Management & Advies) houdt zich dagelijks bezig met publiek opdrachtgeverschap in de bouw. “Ik ga terug naar de basis: waarover kunnen opdrachtgevers en opdrachtnemers beslissen? Over investeringen in het gebouwde domein. Daarbij moet anders (op langere termijn vooral) worden nagedacht over investeringen. Elke investeringsbeslissing moet worden afgewogen tegen de toekomstwaarde ervan. Dit klinkt evident; het gebeurt echter zelden. Zorg dat er vastgoed wordt gerealiseerd dat in gebruik blijft en waarbij wordt nagedacht over gebruik op langere termijn en de totale bouwcyclus. Dit vraagt aan partijen een totaal andere mindset, waarbij andere belangrijke verantwoordelijkheden komen kijken voor opdrachtgevers en opdrachtnemers.”

Meer kennis aan de voorkant stoppen en gemeenschappelijk verdienmodel realiseren

Francesco Franchimon (Managing Director, BAM Techniek) geeft aan. “De tijd dat de bouwer aan het meerwerk in bouwprojecten geld probeerde over te houden, is nu echt voorbij. In PPS-constructies is een bouwbedrijf bijvoorbeeld opeens 30 jaar lang verantwoordelijk voor een gebouw. We wisten altijd al wel dat er meer geïnvesteerd moest worden aan de voorkant om levensduurkosten te verlagen, maar zagen dat in een bestek niet terug want dat loonde niet in zo’n traditionele aanbesteding en projectuitvoering. Nu is dat anders. We kunnen en moeten meer kennis aan de voorkant stoppen en hogere investeringen plegen, om later lagere exploitatielasten te bereiken. In ESCo-constructies wordt middels de energiebesparing de investeringslast teruggebracht. Dit is snel gezegd, maar minder snel gerealiseerd want er moet een puzzel gelegd worden. Er moet een gemeenschappelijk verdienmodel worden bewerkstelligd. Daarom is BAM actief in energietransities; we willen meerwaarde bieden aan klanten en langetermijn relaties aangaan zodat er meer en beter nagedacht kan worden over gemeenschappelijke belangen niet allen voor het ‘hier en nu’ maar juist dus voor het ‘hier, nu en later’.”

Er is een kantelperiode nodig met nieuwe cultuur, samenwerkingsverbanden en verdienmodellen

Alexandra BootAlexandra Boot (eigenaar van Boot Advocaten) is inmiddels 25 jaar advocaat en tevens lid van de ESCoNetwerk Strategieraad. Dagelijks heeft ze met duurzaamheid te maken en met de kansen en misverstanden hier omheen. “We praten over transities die gedreven worden door proces in plaats van product. Deze zijn lang en ingewikkeld. Er is een kantelperiode nodig waarin een nieuwe cultuur noodzakelijk is, andere samenwerkingsverbanden en nieuwe verdienmodellen ontwikkeld moeten worden. Aan de voorkant moet alles al bedacht zijn, dus de opdrachtgever moet de juiste vragen leren stellen. In Parijs worden in één project 600 scholen verduurzaamd. Waarom lukt ons dat niet? Ook politiek is belangrijk. Energie en vastgoed horen bij elkaar en een aparte Warmtewet en Woningwet is dan niet erg handig. We moeten nieuw beleid ook beter gaan handhaven. Als advocaat verandert ook mijn rol; de nadruk ligt op flexibiliteit én samenwerking. Partijen moeten ook verdienmodellen durven te laten zien aan elkaar en rekening houden met waar de ander last van zou kunnen krijgen. Niet overvragen bij dingen die je zelf ook nooit zou kunnen of willen garanderen.”

Maak de kleine duurzame stapjes die onderdeel zijn van het grotere geheel

Niels Dijkman ABN AMRONiels Dijkman (Hoofd Duurzaamheid Corporate Banking, ABN AMRO) is verantwoordelijk voor de zakelijke tak binnen de bank en denkt na over wat duurzaamheid inhoudt voor de bank en hoe zij daar mee om (moeten) gaan. “Wie heeft oren om te horen? Kunnen we elkaar verstaan en dingen samen doen? Een bank bevindt zich tussen angst en hebzucht. Het is prettig als iemand een grote lening neemt, maar de bank wil het geld toch zo snel mogelijk terugzien. Dat is het oude systeem, waardoor bouwprijzen behoorlijk onder druk stonden. Hoe veranderen wij als bank? Lenen we meer geld aan bedrijven die het ‘goed’ doen en minder aan ‘slechte’ bedrijven? Wie bepaalt wat goed of slecht is? We moeten accountmanagers trainen, beoordelen, KPI’s zetten. Best een complex verandertraject. Je moet bij wijze van spreken een beetje een anarchist zijn om een grote organisatie duurzaam verder te brengen. Er moeten dingen worden doorbroken in het systeem. Onze ambitie is om klanten te helpen met verduurzamen. Dit vraagt om visie, een punt op de horizon. Duurzamer worden gaat in kleine stapjes. Maak die kleine stapjes, die onderdeel zijn van het grotere geheel.“

Kijken naar je eigen rol, leren van onze buurlanden en creativiteit en guts durven tonen.

Duurzaam ondernemen levert geld op

Discussie over duurzaamheidNa de pitches volgde een actieve discussie tussen panelleden, publiek en de gespreksleiders over wat er moet veranderen om van woorden naar daden te komen. De voorlopers in duurzaamheid lijken anders te vertrekken dan traditionele partijen. Meer vanuit ambitie en zonder alles op voorhand tot in detail uit te willen rekenen. Het gaat om de mindset en wil van mensen om creatieve oplossingen te vinden en wij moeten ons laten inspireren door hen. Het bedrijfsleven moet beter en meer begrijpen dat met duurzaam ondernemen simpelweg geld te verdienen valt: people, planet en profit blijken dus bijzonder goed verenigbaar te zijn. Denk vanuit de mogelijkheden in plaats vanuit wat er niet kan.

De leerpunten die volgens het panel en publiek werden geformuleerd zijn:

  • Besluitvorming en wetgeving moet beter gehandhaafd worden anders is er sprake van papieren tijgers
  • Een financiële prikkel is onmisbaar. De euro is belangrijk voor beweging en vormt een intrinsieke motivatie. Enerzijds dus bijvoorbeeld CO2-uitstoot beboeten, anderzijds nadruk leggen op het geld dat verdiend (bespaard) kan worden.
  • Kijken naar en leren van onze buurlanden. In Duitsland en Frankrijk komen duurzame maatregelen beter van de grond. Hoe doen ze dat? Wij moeten niet zelf het wiel opnieuw proberen uit te vinden, maar lering trekken uit wat anderen al hebben gedaan.
  • Denken van uit de klant in producten en diensten vraag in het gehele bedrijf om transitie. Het is dus belangrijk dat je niet alleen het management, maar ook je medewerkers meekrijgt.
  • Creativiteit en guts durven tonen.
  • De allerbelangrijkste: Kijk naar je eigen rol. Niet wijzen naar een ander, maar bepalen wat je vandaag zelf kunt doen. Alle voortgang op ESCo-gebied, alle mooie projecten zijn uiteindelijk gerealiseerd door leiders die zich niet door alle mogelijke (al dan niet gepercipieerde) obstakels lieten afbluffen maar simpelweg begonnen.

Bekwaam je in nieuwe manieren van organiseren en projectrealisatie

De nieuwe manier van denken en organiseren blijkt nog geen gemeengoed en het is in dit verband goed te constateren dat de MBA programma’s van Nyenrode op dit gebied uitgeboekt zijn: kennelijk realiseren vele opdrachtgevers en opdrachtnemers dat ze zich moeten bekwamen in de nieuwe manieren van organiseren en projectrealisatie. Ook het tonen van goede voorbeelden blijft belangrijk om te voorkomen dat overal het wiel opnieuw wordt uitgevonden: dit verklaart dan ook waarom ESCoNetwerk hier zoveel aandacht aan besteedt.

Gerelateerde onderwerpen:

,